Veel mensen voelen het in februari. Het verlangen om vooruit te gaan. Om weer richting te ervaren. Om plannen te maken en stappen te zetten. Het voorjaar lonkt, het licht verandert en ergens ontstaat de verwachting dat het nu weer moet gaan stromen.
En toch lukt het niet zoals gehoopt.
De focus ontbreekt. Het hoofd blijft vol. Energie voelt fragiel. Hoe meer je probeert om grip te krijgen, hoe verder het lijkt weg te glippen. Dat is frustrerend, zeker als je wéét dat je eigenlijk verder wilt.
Wat hier speelt, is geen gebrek aan motivatie. Het is een systeem dat vooruit wil bewegen zonder voldoende ruimte.
Vooruitgang wordt vaak gekoppeld aan actie. Aan doen, beslissen, bewegen maar vooruit kunnen betekent iets anders dan vooruit willen. Het vraagt om helderheid, om focus en om een systeem dat ruimte heeft om richting te kiezen.
Wanneer die ruimte ontbreekt, gebeurt er iets paradoxaals. Hoe sterker het verlangen om vooruit te gaan, hoe meer mentale druk ontstaat. En die druk verkleint juist de ruimte die nodig is om focus te ervaren.
Veel mensen proberen dit op te lossen door harder te focussen. Door zichzelf aan te sporen of strakker te plannen. Biologisch gezien werkt dat averechts.
Mentale vermoeidheid is zelden spectaculair. Het uit zich niet altijd in extreme uitputting, maar eerder in een voortdurende innerlijke onrust. Gedachten die blijven doorlopen. Taken die onaf voelen. Een hoofd dat nooit echt stilvalt.
In een wereld vol prikkels, informatie en verwachtingen is dit bijna normaal geworden maar normaal betekent niet onschuldig. Het brein is niet ontworpen om voortdurend alert te zijn zonder voldoende herstelmomenten.
Onderzoek laat zien dat langdurige mentale belasting leidt tot verminderde concentratie, slechtere besluitvorming en verhoogde stressreacties. Dat maakt vooruit bewegen moeilijk, niet omdat je niet wilt, maar omdat je systeem voortdurend bezig is met compenseren.
Focus wordt vaak gezien als iets wat je kunt trainen of afdwingen. In werkelijkheid is focus een gevolg dat ontstaat wanneer mentale ruis afneemt en het brein niet langer hoeft te schakelen tussen open lussen en prikkels.
Zonder mentale ruimte raakt aandacht versnipperd. Het brein blijft zoeken naar wat nog moet, wat niet af is of wat mogelijk gemist wordt. Dat kost energie en maakt diepe concentratie vrijwel onmogelijk.
Wie vooruit wil zonder eerst ruimte te creëren, ervaart vaak precies het tegenovergestelde: meer inspanning, minder richting.
Mentale onrust stopt niet aan het einde van de dag. Wat overdag niet wordt afgerond of ontladen, neem je mee de avond in en het gevolg hiervan is een lichaam dat wil rusten, maar een hoofd dat actief blijft.
In het artikel over slaap als basis voor focus en energie laten we zien hoe slaap het fundament vormt voor herstel. Hierin laten we zien waarom dat herstel vaak wordt ondermijnd door mentale overbelasting overdag.
Een vol hoofd maakt inslapen lastiger, verstoort de slaapkwaliteit en zorgt ervoor dat energie niet wordt opgebouwd, maar steeds opnieuw moet worden aangesproken. Zo ontstaat een vicieuze cirkel van vooruit willen, maar vast blijven zitten.
In het blog over energie opbouwen richting het voorjaar lees je hoe februari een overgangsmaand is. Het verlangen om vooruit te kijken groeit, terwijl het systeem nog bezig is met herstellen. Dat maakt deze periode extra gevoelig voor mentale ruis.
Juist nu wordt duidelijk wat nog geen ruimte heeft gekregen. Wat onaf is. Wat aandacht vraagt. En zolang die ruimte ontbreekt, blijft echte focus uit, hoe sterk het verlangen ook is.
Wanneer je mentale ruimte erkent als fundament, verandert de volgorde. Niet eerst focussen, niet eerst presteren, maar eerst ruimte maken. Ruimte om af te ronden, om te begrenzen en ruimte waarin aandacht niet hoeft te versnipperen.
Van daaruit kan focus ontstaan. En wanneer focus minder moeite kost, wordt energie niet langer opgejaagd, maar opgebouwd. Pas dan wordt vooruit bewegen weer mogelijk.
Mentale ruimte gaat niet over minder doen, maar over anders omgaan met aandacht. Het betekent keuzes maken in wat nu relevant is en wat niet. Het betekent momenten creëren waarop het brein niets hoeft vast te houden.
Dat kan betekenen:
Dit zijn geen doelen op zich, maar voorwaarden om helder te kunnen kiezen en richting te ervaren.
Als je voelt dat je vooruit wilt, maar het niet lukt, dan is dat geen teken dat je harder moet trekken. Het is een uitnodiging om eerst ruimte te maken. Mentale ruimte is geen luxe. Het is de ontbrekende schakel tussen willen en kunnen.
In de online video training "Lifestyle planning" laten we zien hoe je mentale ruimte maakt door o.a. je prioriteiten scherp te krijgen die passen bij wat jij belangrijk vindt. Deze training hebben we bewust gemaakt, zodat je niet als een blind paard allerlei doelen nastreeft maar je eigen motivatie vergroot voor een leefstijl die past bij jou en jouw visie.
Geen snelle oplossingen, maar een andere volgorde. En precies daarin ligt vaak de doorbraak.